Ochrona dróg oddechowych i rąk w lakiernictwie samochodowym
PROPOZYCJA FIRMY SECURA
Nawet najbardziej oszczędny pracodawca może ograniczyć do minimum niedogodności związane z użytkowaniem sprzętu bhp i ograniczyć wydatki związane z zakupem tego sprzętu, poprzez prawidłowy jego dobór
Obowiązkiem producenta jest zaprojektowanie i wytworzenie takich wyrobów, które umożliwią bezpieczną i wydajną pracę przy zminimalizowaniu uciążliwości związanych ze stosowaniem ochron osobistych. Typowa sytuacja, z jaką spotykają się producenci i dystrybutorzy ochron osobistych to telefon od zdesperowanego użytkownika lub BHP-owca z pytaniem, co kupić dla konkretnego stanowiska pracy. Od wiedzy i doświadczenia pytającego i odpowiadającego bardzo często zależy życie lub zdrowie pracownika. Poziom tej wiedzy jest na ogół niski, a co gorsza przepisy i dostępne materiały informacyjne są często niejasne i niekonsekwentne.
OCHRONY DRÓG ODDECHOWYCH
Są dwa sposoby zapewnienia pracownikowi powietrza do oddychania. Można go zaopatrzyć w maskę oczyszczającą powietrze lub w maskę dostarczającą powietrze z dmuchawy. Przypadek drugi odrzucimy jako banalny; dysponując źródłem czystego powietrza zastanawiamy się jedynie, czy to źródło nosić na plecach, przy pasie, czy plątać nogi w wężu zasilającym. Skoncentrujmy się na pierwszym przypadku i ustalmy generalny rodzaj zagrożenia. Mogą nim być:
- aerozole stałe lub ciekłe,
- pary i gazy substancji szkodliwych,
- aerozole oraz pary i gazy substancji szkodliwych.
W przypadku najczęściej występujących zagrożeń jakimi są aerozole możemy zastosować:
1. półmaski jednorazowego użytku,
2. półmaski wielokrotnego użytku, wyposażone w wymienne filtry
Półmaski jednorazowego użytku
Ten typ półmasek zalecany jest do ochrony układu oddechowego przy pracach związanych głównie z lakierowaniem proszkowym, szczególnie jeżeli wykonywane jest przez krótki okres czasu. Potencjalni użytkownicy mają do wyboru kilkanaście typów półmasek, z czego większość zatwierdzonych przez CIOP. Większość decyzji zapada w oparciu o cenę. Ale czy półmaska najtańsza w sklepie jest półmaską najtańszą w eksploatacji? NIE! By opisać półmaskę, należy wziąć pod uwagę nie tylko jej cenę, ale również:
skuteczność filtracyjną,
dopasowanie do twarzy użytkownika,
opory wdechu,
pyłochłonność,
opory wydechu
objętość powietrza pomiędzy twarzą i maską,
komfort użytkowania,
Najczęściej spotykane „jednorazówki” to półmaski w kształcie sztywnej czaszy oraz półmaski o miękkiej czaszy, składane w płaski pakiecik. Spróbujmy porównać oba typy półmasek:
|
|
półmaski w kształcie sztywnej czaszy
zdjęcie nr. 1 |
półmaski o miękkiej czaszy, składane w płaski pakiecik
zdjęcie nr. 2 |
|
skuteczność filtracyjna |
Taka sama – wymóg normy |
|
|
dopasowanie do twarzy użytkownika |
Niedostateczne, ze względu na sztywną konstrukcję |
Miękka czasza doskonale dopasowuje się do każdego kształtu twarzy |
|
opory wdechu |
Podobne – wymóg normy |
|
|
Pyłochłonność |
Mała, ze względu na strukturę materiału |
kilkakrotnie większa pyłochłonność dzięki wielowarstwowej budowie |
|
opory wydechu |
Większe ze względu na jeden zawór wydechowy |
Znacznie mniejsze dzięki zastosowaniu dwóch zaworów wydechowych |
|
objętość powietrza pod czaszą |
Duża objętość powoduje zaleganie zatruwającego organizm dwutlenku węgla z poprzedniego wydechu |
Mała objętość w połączeniu z dwoma zaworami wydechowymi powoduje szybkie usuwanie dwutlenku węgla oraz pary wodnej |
|
komfort użytkowania |
Niski - brak wewnętrznej warstwy chroniącej skórę przed podrażnieniem. Dodatkowo zmniejsza go skraplająca się para wodna |
Wysoki - wewnętrzną warstwę stanowi delikatna włóknina oddzielająca skórę od właściwego materiału filtracyjnego. Para wodna usuwana dzięki zastosowaniu zaworów wydechowych |
Biorąc pod uwagę te elementy, możemy porównać cenę półmaski z kosztem ochrony pracownika przez 8 godzin pracy. Jeśli ma on efektywnie pracować, to nie może oddychać zapylonym powietrzem w wyniku nieszczelności w dopasowaniu półmaski, nie może być „przytruty” dwutlenkiem węgla czy zmęczony pracą w mokrej półmasce. Nie może też męczyć się oporami wdechu w półmaskach o szybko narastających oporach (mała pyłochłonność). Można oczywiście zmienić półmaskę kilkakrotnie w ciągu dnia. Tylko to podwyższa koszty.
Półmaski wielorazowego użytku
Ten typ półmasek zalecany jest do ochrony układu oddechowego przy pracach związanych przede wszystkim z lakierowaniem natryskowym, czyszczeniem z użyciem rozpuszczalników i lakierowaniu proszkowym – szczególnie w dłuższy okresie czasu lub przy cyklicznym powtarzaniu.
Zagrożenie, przed którym ma chronić półmaska determinuje dobór rodzaju filtra, pochłaniacza lub filtropochłaniacza. Podobnie, jak w przypadku „jednorazówek”, potencjalni użytkownicy mają do wyboru kilkanaście typów półmasek wielorazowego użytku, z czego większość zatwierdzonych przez CIOP. Rozpiętość cenowa w tym przypadku jest też duża. Niestety często wysoka cena nie jest odzwierciedleniem wysokiej jakości półmaski. Z drugiej strony niska cena świadczy o zastosowaniu gorszych materiałów. Na co więc należy zwrócić uwagę przy doborze odpowiedniej półmaski?
a. materiał części twarzowej – na rynku możemy spotkać trzy rodzaje materiałów, z których wykonywane są części twarzowe: guma, neopren oraz silikon. Zestawiając wady i zalety tworzyw, możemy szybko zorientować się, z czego powinien być wykonana część twarzowa maski:
|
|
ZALETY |
WADY |
|
Guma |
- niska cena |
podrażnia i uczula skórę. Jest to powodowane przez związki siarki drażniący i nieprzyjemny zapach niska odporność chemiczna niska odporność na wysoką temperaturę szybki proces starzenia się trudna w utrzymaniu czystości |
|
Neopren |
nie uczula, nie podrażnia skóry twarzy nie ma zapachu dobra odporność chemiczna odporny na temperaturę do 160 oC antystatyczny łatwy w utrzymaniu czystości (mycie, dezynfekcja) |
|
|
Silikon |
nie uczula, nie podrażnia skóry twarzy nie ma zapachu bardzo wysoka odporność chemiczna bardzo odporny na temperaturę do 360 oC antystatyczny łatwy w utrzymaniu czystości (mycie, dezynfekcja) |
|
b. waga – półmaska powinna być lekka (100-110 g), wykonana z samogasnących tworzyw sztucznych
c. rozmiar – półmaska zmontowana z odpowiednim rodzajem filtrów, powinna nie utrudniać pracy, nie ograniczać pola widzenia i zapewniać możliwość współpracy z innymi ochronami np. ochronami oczu
d. sposób mocowania elementów filtracyjnych – powinien zapewniać właściwą szczelność oraz szybką wymianę wkładów filtracyjnych. Te cechy spełnia zaczep bagnetowy. Alternatywą jest skręcana puszka, do której wkładany jest filtr, pochłaniacz lub filtropochłaniacz. Ten sposób mocowania przeważnie zapewnia właściwą szczelność. Wydłuża jednak czas wymiany wkładu oraz zwiększa wagę półmaski.
e. uniwersalność – filtry, pochłaniacze lub filtropochłaniacze produkowane do danego typu półmaski nie będą pasować do półmasek produkowanych przez innego wytwórcę. W związku z tym należy wybierać półmaskę, do której istnieje pełen zestaw filtrów, pochłaniaczy i filtropochłaniaczy
f. serwis – dobra półmaska to taka, w której większość elementów można wymienić. Musimy mieć jednak pewność, że w każdej chwili będziemy mogli nabyć części zamienne.
OCHRONA RĄK
Głównym zagrożeniem występującym w przemyśle lakierniczym są rozpuszczalniki organiczne. Szkodliwe działanie rozpuszczalników na skórę ludzką polega na rozpuszczeniu ochronnej powłoki tłuszczowej, jak również frakcji tłuszczowej błon komórkowych. Odtłuszczona skóra łatwo wchłania rozpuszczalniki i staje się przepuszczalna dla substancji toksycznych. Rozpuszczalniki mogą wchłaniać się przez skórę także w postaci par. Tempo zwiększa się ze wzrostem temperatury i wilgotności.
Aby zabezpieczyć dłonie przed szkodliwym działaniem rozpuszczalników, pracownik powinien stosować rękawice ochronne. Ale one nie są stosowane ze względu na dużą uciążliwość czy dyskomfort pracy. Czy mamy alternatywę? Mogą być nią kremy i żele do rąk.
Kremy tworzą warstwę ochronną, oddzielając skórę od szkodliwych substancji. Wadą ich jest miękkość, lepkość i brak odporności na ścieranie. Ponadto stosowanie większości kremów wiąże się z koniecznością zastosowania dwóch kolejnych preparatów:
środka ułatwiającego usunięcie pozostałości kremu w naskórku
środka pielęgnacyjnego, po zastosowaniu kremu.
Żele ochronne, nazywane również rękawicami biologicznymi, tworzą na skórze cienką, elastyczną warstwę stanowiącą skuteczną ochronę przed szkodliwymi substancjami nie zawierającymi wody bądź alkoholu, którymi są: benzyna, nafta, trójchloroetylen, benzen, octan etylu, a także ropa i produkty destylacji węgla (powodujące tworzenie i wzrost komórek zrogowaciałych), żywice, farby, lakiery, smary, oleje, pigmenty, czterochlorek węgla, hydrazyna i dwuchloroetylen wykazujące działanie rakotwórcze. Dobre rękawice biologiczne nie tylko chronią ręce przed kontaktem z tego typu substancjami eliminując możliwość występowania różnego rodzaju dermatoz takich jak: zmiany uczuleniowe, wyprysk kontaktowy, podrażnienia, inne zmiany skórne ułatwiające infekcje, zmiany nowotworowe, lecz również stanowi ochronę, która u osób cierpiących na dolegliwości skórne leczy i pielęgnuje. Poza tym po zastosowaniu dobrej jakości żelu nie ma potrzeby stosowania innych środków zmywających i pielęgnujących. Podstawowe zalety to:
obojętne dla skóry nie wywołujące podrażnień i zapaleń
łatwo rozprowadzane się na skórze i szybko wysychające
łatwe do usunięcia po pracy
w żaden sposób nie ograniczają sprawności manualnej
nie hamują wymiany ciepła z otoczeniem, powodują, że skóra oddycha
nie wymagają używania dodatkowych środków zmywających i pielęgnujących
Badania laboratoryjne przeprowadzone przez CIOP, dla kilku rodzajów żeli i kremów występujących na rynku, były prowadzone w sposób identyczny, jak dla rękawic ochronnych. Do badań użyto następujących rozpuszczalników: benzyny, benzenu, octanu etylu, trójchloroetylenu, czterochlorku węgla. Przyjęto następujący sposób oceny:
- rozpuszczalnik przenika natychmiast przez całą powierzchnię --
- rozpuszczalnik przenika po jednej minucie miejscami -
- rozpuszczalnik nie przenika przez 10 minut +
- rozpuszczalnik nie przenika aż do wyparowania ++
|
Rodzaj preparatu |
Przesiąkliwość |
||||
|
|
benzyna |
trójchloroetylen |
czterochlorek węgla |
benzen |
octan etylu |
|
SECOL (żel) |
++ |
++ |
++ |
++ |
++ |
|
Żel 1 |
+ |
++ |
+ |
+ |
++ |
|
Krem 1 |
- |
- |
- |
- |
- |
|
Krem 2 |
+ |
- |
- |
- |
- |
|
Żel 2 |
- |
- |
- |
- |
- |
|
Krem 3 |
-- |
-- |
-- |
-- |
-- |
|
Krem 4 |
- |
- |
- |
- |
- |
Drugim badanym parametrem była przepuszczalność rozpuszczalników przez jeden z badanych wcześnie żeli (SECOL) i rękawice ochronne wykonane z innych materiałów. Wyniki obrazuje tabela.
|
|
Przepuszczalność (%) |
|||
|
Rozpuszczalnik |
benzyna |
trójchloroetylen |
Benzen |
octan etylu |
|
SECOL |
5.92 |
4.72 |
6.15 |
3.83 |
|
Rękawice z kauczuku naturalnego |
99.02 |
99.96 |
99.96 |
98.88 |
|
Rękawice z kauczuku poliakrylonitrylowego |
7.66 |
99.69 |
99.50 |
99.82 |
|
Rękawice z polichlorku winylu |
53.82 |
81.74 |
57.80 |
rozkład |
|
Rękawice z polialkoholu winylowego |
3.60 |
12.25 |
5 |
|
Komentarze
Nie ma jeszcze komentarza do tego arykułu










