Strona główna / Oleje i smary / Oleje przekładniowe do manualnych skrzyń biegów
Oleje przekładniowe do manualnych skrzyń biegów

Oleje przekładniowe do manualnych skrzyń biegów

Wiele marek sugeruje, że ich skrzynie biegów nie wymagają wymiany środków smarnych przez cały czas eksploatacji. Założenie to nie sprawdza się jednak w polskich warunkach, gdzie samochody są użytkowane znacznie dłużej niż na Zachodzie. Stąd pewnie duża różnica w liczbie oferowanych przez krajowych i zagranicznych producentów olejów przekładniowych.

W porównaniu z olejem silnikowym o wymianie oleju przekładniowego mówi się dość rzadko. Tym bardziej warto uświadamiać klientom, jakie funkcje on pełni. W zależności od typu skrzyni, przekładniowe środki smarne usprawniają pracę zębatek, łożysk tocznych i ślizgowych, sprzęgieł ciernych i kłowych, synchronizatorów, wielowypustów czy przegubów kulowych, zmniejszając tarcie, chłodząc i chroniąc elementy, zapobiegając także ich rdzewieniu, powstawaniu szlamów, wiążąc, rozpuszczając i utrzymując zanieczyszczenia w stanie rozpuszczonym. By spełniać poniższe wymagania, kluczowy jest dobór oleju charakteryzującego się odpowiednimi parametrami[1].

Najważniejsze parametry olejów

Oleje przekładniowe – podobnie jak silnikowe – dzielą się na mineralne, półsyntetyczne oraz syntetyczne. Na dużym poziomie ogólności nie da się powiedzieć, który z nich jest lepszy – mają po prostu inne parametry i w jednych modelach najlepiej sprawdzają się jedne, w innych – drugie. W przypadku olejów silnikowych oleje o większej lepkości wlewa się najczęściej do silników częściowo zużytych (co wiąże się ze szczelnością wnętrza silnika i zużywania się w nim oleju). W skrzyni biegów nie występują podobne zjawiska – oleje mineralne nie są gorsze od syntetyków nawet w przypadku nowych przekładni – o ile spełniają wymagania producenta samochodu. Dotyczą one przede wszystkim zgodności z normami danej marki, lepkości SAE oraz jakości według API[2].

Lepkość

Tak jak w przypadku olejów silnikowych, lepkość oznacza się dwoma zestawami cyfr. Pierwszy człon oznacza tzw. lepkość zimową – np. 75W (w – od winter), a drugi „letnią” – np. 140. Klasy lepkości olejów przekładniowych według SAE obejmują zakres od 70 przez 75, 80, 85, 90, 110, 140, 190 aż do 250. Można założyć w przybliżeniu, że klasa oleju przekładniowego 70W jest przystosowana do siarczystych mrozów, a 250 do temperatur tropikalnych. W naszych warunkach do samochodów osobowych najczęściej stosuje się klasy od 75W w górę, do 90–110, np. 75W-90[3]. Wyższe klasy zarezerwowane są przede wszystkim do przekładni pracujących pod ekstremalnym obciążeniem i w skrajnie trudnych warunkach (por. Tabela 1).

API Do opisania parametrów olejów – przede wszystkim pod kątem ochrony przed ekstremalnymi obciążeniami – stosuje się normy Amerykańskiego Instytutu Naftowego – API. Teoretycznie obejmują one klasy od GL-1 do GL-6, ale praktycznie w skrzyniach biegów stosuje się niemal wyłącznie GL-4 i GL-5 – zgodnie z wymaganiami sformułowanymi przez producenta. Kategoria API GL-4 oznacza oleje dostosowane do charakterystyki pracy przekładni spiralnych i hipoidalnych w osiach samochodowych pracujących z umiarkowanymi prędkościami i obciążeniami. Znajdują zastosowanie w ręcznych skrzyniach biegów i mostach napędowych. Kategoria API GL-5 oznacza oleje przeznaczone przede wszystkim do smarowania kół zębatych (w szczególności przekładni hipoidalnych) w osiach samochodowych w warunkach dużej prędkości i / lub niskiej prędkości i wysokiego momentu obrotowego[4]. Na 36 olejów przekładniowych zebranych w poniższej tabeli do kategorii GL-3 należał tylko jeden – stworzony z myślą o Polskim Fiacie 126P produkt Orlen Oil. Pozostałe zakwalifikowano do GL-4 lub GL-5.

Dobór oleju przekładniowego do konkretnego modelu

Często mówi się, że oleje GL-5 spełniają wszystkie wymagania API GL-4 dla olejów przekładniowych[1]. Fachowcy przestrzegają jednak, że choć posiadają wszystkie uszlachetniacze charakterystyczne dla niższej klasy (a także kilka dodatkowych) nie oznacza to, że można stosować je w przypadku samochodów, w których specyfikacji wymieniono olej przekładniowy GL-4 (wynika to z ryzyka, że synchronizatory nieprzeznaczone do pracy z olejem o wyższej klasie ochrony przez ekstremalnymi obciążeniami mogą przestać pełnić swoją funkcję)[2]. W związku z tym dobór oleju do skrzyni biegów powinien być realizowany w oparciu o numer VIN danego modelu – po jego podaniu system powinien wskazać normę, którą ma spełniać przeznaczony do jego skrzyni biegów olej przekładniowy[3]. Na stronach producentów zamienników dostępne są także wyszukiwarki alternatyw spełniających wytyczne producentów dla konkretnych typów przekładni.


[1] Richard Widman (2017) The Difference between GL-4 and GL-5 Gear Oils; dostęp dn. 03.04.2019

[2] tamże

[3] Grzegorz Makowski (2017) Jaki olej do skrzyni biegów?; dostęp dn. 03.04.2019



[1] Tomasz Konik (2004) Oleje przekładniowe – poradnik [w: Off-Road PL Magazyn 4×4]; dostęp dn. 03.04.2019

[2] Grzegorz Makowski (2017) Jaki rodzaj oleju wybrać do skrzyni biegów – mineralny czy syntetyczny?

[3] Konrad Bagiński (2016) Jak czytać oznaczenia olejów przekładniowych?; dostęp dn. 03.04.2019

[4] Wikipedia API Ratings [w: Gear Oil] ; dostęp dn. 03.04.2019

Napisz komentarz

Twój adres e-mailowy będzie niewidoczny Required fields are marked *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Do góry